FANDOM


Stub-icon.png Ta strona to zalążek artykułu. Jeśli możesz, rozbuduj go.
Joanna Chmielewska
Prawdziwe nazwisko Irena Barbara Kuhn z domu Becker
Pseudonimy Joanna Chmielewska
Dane personalne • ur. 2 kwietnia 1932, Warszawa
• zm. 7 października 2013, Warszawa
Pochodzenie 1600px-Flag of Poland.svg Polska
Wykształcenie Politechnika Warszawska, Warszawa
Profesje pisarka
• ilustratorka książek
Najważniejsze projekty Przygody Joanny
Janeczka i Pawełek
Nagrody Nagroda Prezesa Rady Ministrów za twórczość dla dzieci i młodzieży (1989)
Członkowie rodziny Jerzy Kuhn (syn)
• Stanisław Robert Kunh (syn)

Joanna Chmielewska (właśc. Irena Barbara Kuhn, z domu Becker; 1932–2013) – polska pisarka, jedna z najpopularniejszych w XX i XXI wieku. Była także ilustratorką książek.

Biografia

Urodziła się 2 kwietnia 1932 w Warszawie. Ukończyła studia na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej, gdzie uzyskała tytuł inżyniera architekta. Jako pisarka zadebiutowała w 1958 roku, publikując w czasopiśmie „Kultura i Sztuka”. Jej pierwszą powieść, Klin, wydano w 1964 roku.

Od tego momentu pisała dużo i różnorodnie, ale największą sławę przyniosły jej powieści kryminalne i sensacyjne. Jest autorką utworów dla dzieci i młodzieży oraz dla dorosłych, ma w dorobku opowiadania, powieści, słuchowiska, scenariusze, a także poradniki i autobiografię.

Pseudonim, który przyjęła (imię z bierzmowania), stał się też nazwą postaci literackiej, bohaterki serii książkowej Przygody Joanny.

Zmarła 7 października 2013 roku po długiej i ciężkiej chorobie[1].

Koligacje rodzinne

  • praprapradziadkowie: Wojciec Knopocki (praprapradziadek; nie żyje)
  • prapradziadkowie: Józef Becker (prapradziadek; 1808–?), Marianna Becker z domu Maur (praprababcia; 1817–?), Ignacy Borkowski (prapradziadek; 1820–?), Julianna Borkowska z domu Michalak (praprababcia; 1821–?), Wojciech Koch (prapradziadek; 1817–1877), Rozalia Koch z domu Wasilewska (praprababcia; nie żyje), Józef Walenty Szwartz (prapradziadek; 1826–1854), Joanna Szwartz z domu Luzińska (praprababcia; 1829–?), Wawrzyniec Knopocki (prapradziadek; 1832–1904), Józefa Knopocka z domu Dziędziela (praprababcia; 1836–1869), Antoni Dąbrowski (prapradziadek; 1833–?), Małgorzata Dąbrowska z domu Kuza (praprababcia; 1829–1880), Franciszek Wojtyra (prapradziadek; 1822–1877), Urszula Wojtyra z domu Gnaś (praprababcia; 1821–1892), Szpitalewski (prapradziadek; nie żyje), Szpitalewska z domu ?(praprababcia; nie żyje)
  • pradziadkowie: Karol Bogumił Becker (pradziadek; 1850–?), Julianna Becker z domu Borkowska (prababcia; 1851–1927), Antoni Koch (pradziadek; nie żyje), Paulina Magdalena Koch z domu Szwartz (prababcia; 1862–?), Ludwik Knopocki (pradziadek; 1862–?), Józefa Knopocka z domu Dąbrowska (prababcia; 1862–?), Bartłomiej Wojtyra (pradziadek; 1854–?), Katarzyna Wojtyra z domu Szpitalewska (prababcia; ok. 1864–?)
  • dziadkowie: Paweł Becker (dziadek; 1883–1927), Helena Becker z domu Koch (babcia; 1883–1959), Franciszek Knopacki (dziadek; 1889–1946), Paulina Knopacka z domu Wojtyra (babcia)
  • rodzice: Jan Becker (ojciec; 1886–1983), Janina Becker z domu Knopacka (matka; ?–1993)
  • związki: Stanisław Kuhn (mąż; rozwód; nie żyje)
  • dzieci: Jerzy Kuhn (syn; ur. 1951), Stanisław Robert Kuhn (syn; ur. 1956)
  • wnuki: Karolina Kuhn (wnuczka), Monika Kuhn (wnuczka)

Twórczość

Powieści

Powieści dla dorosłych

Powieści dla dzieci i młodzieży

Opowiadania

Poradniki

Autobiograficzne

Scenariusze

Inne

  • Posłowie w: Lesley Grant-Adamson, Jak napisać powieść kryminalną, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999, tłum. Michał Rusinek.

Ilustracje

Nagrody i odznaczenia

  • 1989: Nagroda Prezesa Rady Ministrów za twórczość dla dzieci i młodzieży
  • 2004: Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski

Literatura o Joannie Chmielewskiej

  • Sylwia Arlak, O Joannie Chmielewskiej i jej życiu pełnym namiętności, „Polska” nr 81/2013, dodatek „Kocham czytać”, s. 3.
  • A. Baranowska, Joanna wciąż na tropie, „Nowe Książki” 1997, s. 14, 15.
  • Marta Bratkowska, Powieści, które działają, jak prozac, „Wprost” nr 42/2013, s. 36, 37.
  • Leszek Bugajski, Moc damskiej torebki, „Newsweek Polska” nr 27/2007, s. 98, 99.
  • Joanna Chmielewska, Autobiografia, t. I, Dzieciństwo, Vers, Warszawa 1993.
  • Joanna Chmielewska, Autobiografia, t. II, Pierwsza młodość, Vers, Warszawa 1994.
  • Joanna Chmielewska, Autobiografia, t. III, Druga młodość, Vers, Warszawa 1994.
  • Joanna Chmielewska, Autobiografia, t. IV, Trzecia młodość, Vers, Warszawa 1994.
  • Joanna Chmielewska, Autobiografia, t. V, Wieczna młodość. Aneks do wszystkich pozostałych, Vers, Warszawa 1994.
  • Joanna Chmielewska, Autobiografia, t. VI, Stare próchno, Kobra, Warszawa 2006.
  • Joanna Chmielewska, Autobiografia, t. VII, Okropności, Kobra, Warszawa 2008.
  • Joanna Chmielewska, Życie (nie) całkiem spokojne, Wydawnictwo Klin, Warszawa 2013.
  • Mariusz Cieślik, Joanna Chmielewska Superstar, „Do Rzeczy” nr 38/2013, s. 32, 33.
  • Max Fuzowski, Nie czytam swoich książek, „Newsweek Polska” nr 52/2009, s. 110–112.
  • Łukasz Gołębiewski, Mam uciążliwe życie, pisanie jest odpoczynkiem, „Rzeczpospolita” nr 225/2002, s. A10.
  • Danuta Hernik, Niepogodnie to ja nie chcę, „Puls Biznesu” nr 121/2010, s. 20, 21.
  • Irena Janowska-Woźniak, Chciałam pisać porządne kryminały, „Nowe Książki” nr 11/1997, s. 12–14.
  • Małgorzata Kąkiel, Wychowani na Chmielewskiej, „Przegląd” nr 43/2013, s. 42, 43.
  • Tadeusz Lewandowski, Chmielewska dla zaawansowanych. Psychobiografia gadana, Warszawa Kobra Media, 2005.
  • Maciej Maniewski, Zamiast wziąć meprobamat, „Film” nr 14/1988, s. 14, 15.
  • Maja Narbutt, Można stracić pieniądze, ale nie rozum, „Rzeczpospolita” nr 273/2009, s. A24.
  • Aleksandra Nowakowska, Głupota – okoliczność łagodząca, „Przegląd” nr 26/2012, s. 38, 39.
  • Wojciech Orliński, Joanna Chmielewska (1932–2013), „Gazeta Wyborcza” nr 235/2013, s. 15.
  • Pożegnania, „Kino” nr 11/2033, s. 95.
  • G. Strauss, Czytelnictwo dorosłych Polaków, „Polonistyka” nr 9/1999, s. 525.
  • Katarzyna Wajda, Szydełko drąży skałę, czyli Chmielewskiej lekarstwo na PR, „Nowa Dekada Krakowska” nr 6/2013, s. 24–33.
  • O. Wasiljewa, Tajfun „Chmielewska” hula po Rosji. O niezwykłej popularności naszej pisarki u wschodnich sąsiadów, „Forum” nr 24/1997, s. 18.
  • Marta Węgiel, Jak wytrzymać z Joanną Chmielewską. Opowieść, nie da się ukryć, humorystyczna…, komentarz Joanna Chmielewska, Agencja Wydawnicza Jolanta Jawornicka, Kraków 2003.
  • Marcin Wolski, Całe życie z Chmielewską, „wSieci” nr 41/2013, s. 58–60.
  • Beata Zielińska, Mam pogodne usposobienie. Z Joanną Chmielewską o hazardzie, lekturach i kryminałach rozmawiała Beata Zielińska, „Cogito” nr 1/2001, s. 4, 5.

O twórczości literackiej

  • Anna Arciszewska, O ekspresywności przezwisk i wyzwisk (na przykładzie powieści kryminalnej „Wszystko czerwone” Joanny Chmielewskiej) w: „Językoznawstwo. Współczesne badania, problemy i analizy językoznawcze” nr 1/2014, s. 11–18.
  • Ewa Ficek, Od cytatu do parodii. O literackich grach z konwencją poradnika uwag kilka, „Język Artystyczny” nr 14/2010, s. 43–55.
  • Elżbieta Gazdecka, Pociągi Joanny Chmielewskiej w: Kolej na kolej. Pociąg, dworzec, poczekalnia w literaturze i refleksji humanistycznej, s. 95–102.
  • Joanna Gorzelana, Biblizmy we współczesnej literaturze popularnej na przykładzie „Kolekcji Kryminałów” Joanny Chmielewskiej, Poznańskie Studia Polonistyczne Seria Językoznawcza”, t. 23, nr 1/2016, s. 21–38.
  • Elżbieta Hanuszewska, Konwencja autobiografizmu w powieściach kryminalnych Joanny Chmielewskiej, „Acta Universitatis Nicolai Copernici. Filologia Polska”, z. 60, 2004, s. 113–141.
  • Ewa Kaptur, Język bohaterek wybranych utworów Joanny Chmielewskiej w: Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza, t. 10, 2003, s. 109–142.
  • Ewa Kaptur, Nazwy uczuć w wybranych utworach Joanny Chmielewskiej. Emocje pozytywne w: Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza, t. 11, 2004, s. 97–109.
  • Ewa Kaptur, Stylizacja języka bohaterek powieści Joanny Chmielewskiej na polszczyznę potoczną w: Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza, t. 16, 2010, s. 89–97.
  • Iwona Konarska, Trup w każdej książce, „Przegląd” nr 14/2002, s. 42–44.
  • Marcin Król, Chamy i idioci gorsi niż my, „Res Publica Nowa” nr 5/2001, s. 94, 95.
  • Grażyna Lewandowicz, Warszawskie ulice Joanny Chmielewskiej, „Guliwer. Dwumiesięcznik o książce dla dziecka” nr 5/1997, s. 16–18.
  • Ewa Mrowczyk, Całe zdanie czytelnika. O kryminałach Joanny Chmielewskiej, „Dekada Literacka” nr 10/1995, s. 13.
  • „Nawiedzony dom” Joanny Chmielewskiej, oprac. Alina Łoboda, Wydawnictwo Literat, Toruń 2012.
  • Beata Pażucha, Biała Glista i inni. Antroponimia wybranych utworów Joanny Chmielewskiej, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Językoznawcze”, z. 121, 2003, s. 231–244.
  • Agnieszka Pudełko, Zbrodnia w mieście – turystyka literacka śladami powieści kryminalnych, „Turystyka Kulturowa” nr10/2015, październik 2015, s. 38–57.
  • Małgorzata Stadnik, Autobiografizm jako cecha gatunkowa oraz komunikacyjna literatury popularnej na przykładzie twórczości Joanny Chmielewskiej, „Autobiografia. Literatura, kultura, media” nr 1/2014, s. 207–219.
  • Małgorzata Stadnik, „PRL-owski normadyzm” na przykładzie twórczości Joanny Chmielewskiej w: Kolej na kolej. Pociąg, dworzec, poczekalnia w literaturze i refleksji humanistycznej, s. 103–112.
  • Małgorzata Stadnik, Rozszerzenie tematyki erotycznej w ostatnich powieściach Joanny Chmielewskiej w: Seksualność w najnowszej literaturze polskiej, Uniwersytet Szczeciński, dokument elektroniczny, 2015, s. 286, 287.
  • Anna Wzorek, „Klin” Joanny Chmielewskiej jako nietypowa powieść milicyjna, „Studia i Szkice Slawistyczne. Literatura, kultura, język” nr 7/2006, s. 153–161.

Recenzje

  • Agnieszka Baranowska, Krowa niebiańska, „Nowe Książki. Przegląd nowości wydawniczych” nr 11/1997, s. 14, 15.
  • Jerzy Roman Krzyżanowski, Krowa niebiańska, „Kultura” nr 10/1998, s. 144–149.
  • Leszek Żuliński, Jak wytrzymać z mężczyzną?, „Wiadomości Kulturalne” nr 21/1996, s. 21.

O filmach

  • Lekarstwo na miłość, „Filmowy Serwis Prasowy” nr 3/1966, s. 3–7.

Artykuły w Internecie

Filmy o Joannie Chmielewskiej

Programy telewizyjne z udziałem Joanny Chmielewskiej

Strony poświęcone Joannie Chmielewskiej

W innych wikiach

Przypisy

  1. Nie żyje Joanna Chmielewska. Pisarka zmarła w szpitalu, dziennik.pl, 7 października 2013; dostęp: 24 lutego 2015.